روش های استخاره

موضوع :    استخاره
مخاطب :    عمومی
مناسبت :    عمومی
نوع مطلب :    توضیح
عنوان :    روش های استخاره
متن:   

گفتنی‌ است‌ که‌ در برخی‌ منابع‌ علاوه‌ بر نماز استخاره‌ و دعا، به‌ روش‌های‌ خاصی‌ نیز در این‌ مورد اشاره‌ شده‌ که‌ گاه‌ سند آن‌ها مورد بحث‌ و تأمل‌ بوده‌ است‌:

استخاره با قرآن

نخست‌ باید به‌ روایت‌ الیسع‌ قمی‌ از امام صادق(ع) اشاره‌ کرد که‌ به‌ موجب‌ آن‌ شخص‌ استخاره‌ کننده‌، هنگام‌ آماده‌ شدن‌ برای‌ نماز بدانچه در دلش خطور می‌کند عمل نماید یا اینکه قرآن را بگشاید و به‌ نخستین‌ امری‌ که‌ در آن‌ می‌بیند، عمل‌ کند.[۱] در شیوه‌ای‌ دیگر که‌ طبرسی بدون‌ ذکر مستند، آن‌ را آورده‌ است‌، شخص‌ پس‌ از به‌جای‌ آوردن‌ نماز مخصوص‌ و دعا، مصحف‌ را می‌گشاید و هفت برگ‌ را شمرده‌، پاسخ‌ خود را در برگ‌ هفتم‌ و سطر یازدهم‌ می‌جوید.[۲] از اشارات‌ جسته‌ و گریخته‌ در منابع‌ برمی‌آید که‌ چنین‌ روش‌هایی‌ نزد گروه‌هایی‌ از اهل‌ سنت‌ نیز تداول‌ داشته‌ است‌.[۳]
در حدیثی‌ از امام‌ صادق‌(ع) از تفأل‌ به قرآن کریم نهی‌ شده‌ است‌[۴] و گاه در بیان وجه آن چنین گفته‌اند که مراد از این نهی، تفسیر خواستن و پیش‌ بینی‌ حوادث‌ آینده‌ به‌ قرآن‌ است‌، یا اینکه‌ در نهی‌ نظر به‌ تشبه‌ به‌ مردم‌ جاهلیت‌ در تفأل‌ و تطیر بوده‌ است‌. ملاک‌ نهی‌ هرچه‌ باشد، برخی‌ از علما سعی‌ داشته‌اند تا فرقهایی‌ را میان‌ تفأل‌ به‌ قرآن‌ و استخاره‌ به‌ آن‌ قائل‌ شوند.[۵] گفتنی‌ است‌ که‌ برخی‌ از عالمان‌ اهل‌ سنت‌ نیز با پرداختن‌ به‌ مسألۀ تفأل‌ به‌ قرآن‌، آن‌ را به‌ دور از سنت‌ دانسته‌، و مورد نقد قرار داده‌اند.[۶]

استخاره با رقاع

در یکی‌ از روش‌های‌ استخاره‌ با رقاع‌ دو دستور «اِفْعَل» و «لا تَفْعَل» بر دو ورقه نوشته‌ می‌شود و استخاره‌ کننده‌ با به‌جای‌ آوردن‌ آدابی‌ خاص‌ یکی‌ از آن‌ دو را برمی‌دارد و به‌ مقتضای‌ آن‌ عمل‌ می‌کند.[۷] در روشی‌ دیگر شش ورقه به‌کار می‌رود و آنچه‌ در سه ورقه متفقاً دستور «افعل» آید، بدان‌ عمل‌ می‌شود.[۸] روایت‌ نخست‌ بدون سند است و به‌ یکی‌ از ائمه‌(ع) منسوب‌ گردیده‌ و روایت‌ دوم‌ از امام‌ صادق‌(ع) نقل‌ شده‌ است‌. ابن‌ ادریس‌[۹] و محقق حلی[۱۰] استخاره‌ با رقاع‌ را مورد انتقاد قرار داده‌ و برگرفته‌ از اخبار غیرمعتبر دانسته‌اند. شیخ مفید نیز بر شاذ بودن این‌ اخبار و ضعف‌ اسناد آن‌ اشاره‌ نموده‌ است‌. برخی‌ نیز چون‌ علامۀ حلی‌ و شهید اول این‌ انتقاد را وارد ندانسته‌اند.

استخاره با تسبیح

در این‌ نوع‌ استخاره‌، پس‌ از خواندن‌ دعایی‌ مخصوص‌، به‌اندازۀ یک‌ قبضه‌ از تسبیح را جدا کرده‌، دانه‌ها را دوتا دوتا می‌شمارند؛ در صورتی‌ که‌ بازمانده‌ یک‌ باشد، امر مورد نظر را خوب‌ می‌انگارند. برپایۀ آنچه‌ شهید اول[۱۱] یادآور شده‌، این‌ نوع‌ «استخاره‌ به‌ عدد» در سده‌های‌ نخستین‌ اسلامی‌ رواج‌ نداشته‌ است‌؛ تنها ابن‌ طاووس‌[۱۲] بر پایۀ روایتی‌ که‌ از امام‌ غائب‌(ع) نقل‌ کرده‌، استناد این‌ سنت‌ را به‌ ائمه‌(ع) باز گردانیده‌ است‌.[۱۳] همچنین گفته شده سند استخاره با تسبیح به رضی الدین آبی می‌رسد.[۱۴]

منابع :

  1.  طوسی‌، تهذیب‌، ج۳، ص۳۱۰؛ کفعمی‌، المصباح، ص۳۹۱، که فقط روش دوم را ذکر کرده است.
  2.  طبرسی‌، حسن‌، مکارم‌ الاخلاق‌، ص۳۲۴؛ نیز ابن‌ طاووس‌، فتح‌ الابواب‌، ص۲۷۷
  3.  ابن‌ طاووس‌، فتح‌ الابواب‌، ص۱۵۶، به‌ نقل‌ از دعوات‌ مستغفری‌؛ ابن‌ حاج‌، ج۱، ص۲۸۷؛ زبیدی‌، اتحاف‌ الساده المتقین‌، ج۲، ص۲۸۶
  4.  کلینی‌، کافی، ج۲، ص۶۲۹
  5. فیض‌، الوافی‌، ج۵، ص۱۴۱۶
  6.  ابن‌ حاج‌،المدخل، ج۱، ص۲۷۸؛ زبیدی‌، اتحاف‌ الساده المتقین‌، ج۲، ص۲۸۵
  7.  کلینی‌، کافی، ج۳، ص۴۷۳؛ طوسی‌، تهذیب، ج۳، ص۱۸۲؛ طبرسی‌، احمد، ص۳۱۴
  8. کلینی‌، کافی، ج۳، ص۴۷۰؛ طوسی‌، تهذیب، ج۳، ص۱۸۱؛ طبرسی‌، حسن‌، مکارم الاخلاق، ص۲۵۶
  9.  السرائر، ج۱، ص۳۱۳
  10.  المعتبر، ص‌۳۰۴
  11.  شهید اول، الذکری، ذیل‌ نماز استخاره‌
  12.  مفاتیح الغیب، ص۲۷۳
  13. کفعمی‌،المصباح، ص۳۹۱-۳۹۲؛ صاحب‌ جواهر، جواهر الکلام‌، ج۱۲، ص۱۷۲
  14.  دایرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج۱، مدخل رضی‌الدین آبی.

برداشت :  
منبع :    اینترنت    -->    ویکی شیعه
نمایه:    استخاره با تسبیح   |   استخاره با رقاع   |   استخاره با قرآن   |   روش های استخاره   |   نماز استخاره

برداشتتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *